Czasy Królestwa
wtorek, 28-03-2023 | dodał: Administrator
Czasy I Rzeczypospolitej, były okresem powstawania wielu rodów, ale też tworzenia sieci parafii. Także wtedy pojawiali się ludzie z naszej parafii, którzy szli za głosem powołania. Z racji dalekiej przeszłości, wielu wojen i pożarów, nie jest łatwo odnaleźć ślady kapłanów pochodzących z tych terenów. Dzięki pracy rzeszy historyków, archiwistów i badaczy udaje się czasami natrafić na ślady takich ludzi. Wielkie podziękowania kierujemy do ks. Profesora Michała Mariana Grzybowskiego, którą swoją mrówczą pracą wydobył na światło dzienne zapomnianych kapłanów minionych wieków. Zapraszamy do lektury.
Ks. Stanisław Lipowiecki h. Ciołek (często opisywany jako ks. Stanisław Ciołek 1492–1542). Pochodził z Lipowca Kościelnego, gdzie był również proboszczem. Jego braćmi byli Mikołaj i Jan, odpowiednio właściciele Lipowca Kościelnego i Lipowca Podbornego. Posiadał kanonię w kapitule katedralnej gnieźnieńskiej, włocławskiej i płockiej oraz kanonię w kapitule św. Michała w Płocku. Piastował funkcję pisarza w kancelarii króla Aleksandra Jagiellończyka, od którego otrzymał przywilej przeniesienia dóbr rodowych w Lipowcu na prawo chełmińskie (1505). Był również kanclerzem kruszwickim i należał do bliskiego otoczenia władcy, co pozwoliło mu na umocnienie pozycji wśród rodzin szlacheckich ziemi zawkrzeńskiej. W 1532 r. ufundował nowy kościół w Lipowcu Kościelnym, o czym świadczy późnogotycka tablica fundacyjna z herbem Ciołek, zachowana do dziś, i wmurowana obecnie w ścianę prezbiterium. Tablica ta pierwotnie była wmurowana w ścianę zakrystii. Prawdopodobnie jest to ta sama ściana.
Z tej rodziny Ciołków było jeszcze dwóch kanoników płockich, Nie byli oni kapłanami, ale pełnili funkcje kanoników kapituły katedralnej. W Archiwach pojawia się Jakób z Lipowca, który opisany jest w roku 1512 jako kolektor, czyli papieski urzędnik skarbowy. Ta funkcja była zarezerwowana tylko dla duchownych. Prawdopodobnie posiadał niższe święcenia kapłańskie, które uprawniały do urzędów kościelnych bez obowiązków kapłańskich, w tym celibatu. W wywodach rodzinnych z tamtego okresu istnieje tylko jeden Jakób Ciołek z Lipowca, opisany jako kanonik płocki w latach 1506-1515.
Ks. Andrzej Niedziałkowski h. Radwan. Siedziba tego rodu znajdowała się w Niedziałkach, w parafii Lipowieckiej. Syn Jana Niedziałkowskiego, prawdopodobnie wywodzącego się z rodziny Mostowskich i Srzeńskich (ich korzenie sięgają Sierakowa pod Raciążem. Losy rodziny związane są ze Szreńskiem i Kuczborkiem. Z rodziny tej Piotr Srzeński zakupił Niedziałki, prawdopodobnie zmieniając nazwisko na Niedziałkowski. Nie był związany z innym rodem Niedziałkowskich h. Prus - którzy też urzędowali w Niedziałkach, ale w części zwanej Nowopole. Ks. Andrzej wywodzi się korzeniami z rodu Sierakowskich). Wpierw był notariuszem grodzkim płockim, potem podsędkiem płockim i starostą pułtuskim. Pod koniec lat 70-tych XVI wieku przyjął kapłaństwo. W 1578 roku był proboszczem w Latowiczu. W 1583 roku otrzymał kanonię płocką, a od 1589 r. był kanclerzem kapituły płockiej. W 1590 r. był administratorem diecezji po śmierci biskupa Piotra Wolskiego. W 1602 roku był dziekanem kapituły pułtuskiej. W roku 1585, według kronik, świadczył w procesie między proboszczem Ostrołęki a burmistrzem w sprawie o utworzenie kaplicy przy szpitalu Ostrowskim. Występuje też jako kanclerz w dokumentach erekcyjnych Seminarium Pułtuskiego. W roku 1598 był też wykonawcą testamentu ks. Marka Podoskiego. Zmarł w 1611 roku.
Ks. Jan Nepomucen Modzelewski. Urodził się w 1754 roku we wsi Turza Wielka w rodzinie szlacheckiej. Przez trzy lata uczył się w Akademii Królewskiej, a następnie przez kolejne trzy lata w Seminarium w Pułtusku. Święcenia kapłańskie przyjął 27 lutego 1779 roku z rąk bpa Antoniego Narzymskiego, sufragana Pułtuskiego. 9 grudnia 1780 otrzymał nominację na probostwo w Sochocinie, choć pełnił obowiązki w konsystorzu płockim jako instygator (oskarżyciel publiczny w sądzie biskupim), dlatego też w parafii zastępował go wikariusz. Od 28 stycznia 1782 roku był też zarządcą parafii w Gromadzyniu. Od 1782 r. pełnił funkcję regensa i notariusza apostolskiego w kancelarii zadwornej (odpowiedzialny za działanie kurii biskupiej). Był też sędzią surogatem (zastępca oficjała sądu). W roku 1784 został koadiutorem kanonika kolegiaty pułtuskiej Andrzeja Hassmana, a w roku 1790 koadiutorem kanonika katedralnego Antoniego Zdzienieckiego (koadiutor – dawniej był to pomocnik i zastępca). 6 stycznia 1796 r. został dziekanem w kolegiacie pułtuskiej, zaś w roku 1801 kanonikiem kapituły płockiej. Był też proboszczem w Szreńsku. Zmarł 8 maja 1802 r. Miał wtedy 48 lat, z czego w kapłaństwie przeżył 23 lata.
W 1795 roku wydrukowano jego kazanie w Warszawie: „Kazanie na poświęcenie kościoła parafialnego w Gąsewie diecezji płockiej dekanacie makowskim przez WJmości ks. Jana Nepomucena Modzelewskiego, kanonika katedralnego płockiego i pułtuskiego, konsystorza generalnego pułtuskiego, sędziego surogata mówione”.
