Cechy liturgii
Tak, jak w czasach Starego Testamentu oraz w starożytności, liturgia wyróżnia się kilkoma ważnymi cechami:
- hierarchiczny charakter liturgii - liturgia wyraża hierarchiczność Kościoła. Uwidacznia się to szczególnie, gdy liturgii przewodniczy biskup. Poza tym, każdy z uczestników spełnia specyficzną dla siebie funkcję;
- społeczny charakter liturgii - osoba Chrystusa łączy wszystkich uczestniczących w obrzędach w jedno Ciało Chrystusa. Społeczny charakter liturgii domaga się m.in. podziału funkcji liturgicznych;
- publiczny charakter liturgii - liturgia Kościoła Powszechnego nie jest zarezerwowana dla jakiejś elitarnej grupy lecz każdego ochrzczonego człowieka;
- całkowity charakter liturgii - liturgia winna angażować całość osoby ludzkiej (duszę, serce, umysł, ciało, zmysły), nie może być odizolowana np. od moralności, przeżyć wewnętrznych. Ograniczenie liturgii do samych gestów bez zaangażowania człowieka sprowadza ją do rytuału i przemienia się w rutynę, obojętność lub nawet obłudę.
Uczestnictwo w liturgii
Nie da się pominąć kwestii uczestnictwa w liturgii, niezależnie czy mówimy o Mszy św., nabożeństwach czy też sakramentach. Zwłaszcza, że e obrzędach bierze, a raczej powinien brać udział, cały człowiek. Uczestnictwo to określa się jako dobrowolne i szlachetne zaangażowanie. I należy rozpatrywać je według trzech wymiarów: udziału świadomego, czynnego i owocnego (o tym mówi 14 punkt Konstytucji o Liturgii). Konstytucja o Liturgii zaznacza też, że do świadomego uczestnictwa niezbędne jest „poznawanie i rozumienie znaków liturgicznych (KL11)”. Jest to niezbędne nie tylko do spotkania z Bogiem, ale też do naszego uświęcenia i w konsekwencji zmiany życia.
Uczestnictwo świadome
Tak naprawdę chodzi o to by wiedzieć gdzie i po co się znajduję. Wiadomo, że przychodzimy do kościoła, więc miejsce jest znane. Jest jednak kwestia po co tu jestem i co się tu dzieje. Nie da się odpowiedzieć na to pytanie bez zrozumienia symboliki gestów, słów i znajomości obrzędów. Jeżeli nie rozumiemy tego co się dzieje, to nie zaangażujemy się w liturgię. Świadome uczestnictwo we Mszy św. wynika ze znajomości symboliki i znaczenia obrzędów, w których bierzemy udział. Wymaga to i przygotowania liturgicznego (wiedzy) i formacji wewnętrznej (modlitwa, skupienie, czas poświęcony dla Boga). Świadome uczestnictwo nie jest możliwe bez należytego skupienia przed i w czasie Eucharystii. Istotę świadomego uczestnictwa w świętych obrzędach ujmują słowa modlitwy ministranta przed Mszą św.: „(…) Do świętej przystępuję służby, Chcę ja dobrze pełnić. Proszę Cię Panie Jezu o łaskę skupienia; By myśli moje były przy Tobie, By oczy moje były zwrócone na ołtarz, A serce moje oddane tylko Tobie. Amen”.
Uczestnictwo czynne
Uczestniczyć czynnie to znaczy aktywnie. Wyraża się to w naszych postawach, gestach i słowach. Nie od dziś wiadomo, że człowiek przekazuje informacje o sobie nie tylko przez słowa, ale w dużej mierze przez gesty i postawę ciała. Zaangażowanie, albo jego brak widać przez postawę ciała. Wymaga ono zaangażowania, dawania jasnych i wyraźnych odpowiedzi na wezwania kapłana, wyraźnego i głośnego wypowiadania modlitw, śpiewu liturgicznego. Nasza aktywność wynika z wewnętrznego przeżywania Ofiary Mszy św. Sąd też wiedza o liturgii, znajomość pieśni i odpowiedzi są pierwszym krokiem do aktywności. Drugim jest nasze zaangażowanie i wola udziału we Mszy św.
Uczestnictwo owocne
Ostatni element tej układanki zależy od dwóch czynników: człowieka z jego zaangażowaniem i świadomością oraz łaski Boga. I znów, żeby Bóg mógł zadziałać potrzebna jest odpowiedź i zgoda człowieka, a przede wszystkim otwarcie serca i rozumu na działanie Boga. To wypływa z wolności człowieka. Niezbędne do tego jest należyte skupienie. Można powiedzieć, że owocne uczestnictwo nie jest możliwe, jeśli nie będzie wcześniej świadomego i czynnego udziału w liturgii, a zwłaszcza przyjęcia Komunii św. I znów, aby było możliwe owocne i pełne uczestnictwo w Eucharystii, należałoby wcześniej przystąpić do Sakramentu Spowiedzi. Do przyjęcia łaski Bożej jesteśmy bowiem zdolni wówczas, gdy jesteśmy w stanie łaski uświęcającej. Grzech ciężki (śmiertelny) zrywa przecież więź z Bogiem.
Podsumowując. Uczestnictwo we Mszy św. i liturgii przynosi wtedy owoce, jeżeli człowiek zaangażuje się z to, co dzieje się w czasie Mszy św. świadomie i aktywnie. Bóg potrzebuje naszej obecności i zgody by mógł nas obdarzyć swoimi łaskami. Dlatego też, przynajmniej od strony wiedzy i zrozumienia czym jest i co się dzieje w liturgii, powstała ta część naszego serwisu.
